Ο χωρικός σχεδιασμός και η γοητεία της διεπιστημονικής εργασίας. Παρουσίαση του βιβλίου Χώρου ζητήματα: Θεωρίες και μεθοδολογίες για το σχεδιασμό και την ανάπτυξη, ΤΜΧΑ/ΑΠΘ, Εκδόσεις Ζήτη: Θεσσαλονίκη

Γρηγόρης Καυκαλάς

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

Ερευνητικό πρόγραμμα του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών για την κατανάλωση στην Αθήνα με τίτλο: Κοινωνικοοικονομική τάξη, κοινωνική θέση και κατανάλωση: Διαστρωμάτωση, κινητικότητα και αστική κατανάλωση στην Αθήνα

Δημήτρης Εμμανουήλ, Ρωξάνη Καυταντζόγλου, Νίκος Σουλιώτης

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

7ο Διεθνές συνέδριο Κριτικής Γεωγραφίας (ICCG2015) “Precarious Radicalism on Shifting Grounds – Towards a politics of possibility”, Ραμάλα, Παλαιστίνη, 26-30 Ιουλίου 2015

Γιώργος Βελεγράκης, Κώστας Βουρεκάς, Αλεξάνδρα Ζαβού, Όλγα Μπαλαούρα, Εύα Παπατζανή

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

Μετασχηματιστικές πολιτικές για την πόλη: ένα καλοκαιρινό συνέδριο στην Αθήνα / Το ετήσιο συνέδριο του δικτύου INURA στην Αθήνα, 30 Αυγ.-6 Σεπτ. 2015

Μαρία Χαϊδοπούλου-Βρυχέα, Δήμητρα Σιατίτσα, Πέννυ Κουτρολίκου

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

Ο ρόλος του ανθρώπινου παράγοντα στην Ελλάδα της κρίσης: Η εμπειρία των κοινωνικών συνεταιρισμών

Θανάσης Λακριντής, Παναγιώτης Πάντος

Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα οδήγησε σε ευρεία αμφισβήτηση του κυρίαρχου οικονομικού παραδείγματος και των αξιών που το συνόδευαν. Στο πλαίσιο αυτό τα τελευταία χρόνια έχουν πολλαπλασιαστεί οι συλλογικές πρωτοβουλίες που γεννιούνται με στόχο την έμπρακτη έκφραση κοινωνικής αλληλεγγύης, αλλά και την (επαν)ενεργοποίηση ενός αδρανούς εργατικού δυναμικού, μέσα από συνεταιριστικές δομές. Μέχρι σήμερα έχουν ιδρυθεί μερικές εκατοντάδες κοινωνικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις (ΚΟΙΝΣΕΠ). Μέσα από τη μελέτη περιπτώσεων τέτοιων επιχειρήσεων, που εμφανίζουν σχετικό δυναμισμό και σταθερή λειτουργία, επιδιώκουμε να αναδείξουμε τα χαρακτηριστικά των ανθρώπων που αποφασίζουν να συνεταιριστούν, τις προσδοκίες και τους στόχους τους: από την ύπαρξη ή μη συνεταιριστικής κουλτούρας και τις επιχειρηματικές φιλοδοξίες μέχρι τις δυνατότητες αξιοποίησης ιδιαίτερων στοιχείων τους ή ακόμη και εμπλοκής μελών αποκλεισμένων ομάδων. Εστιάζουμε ιδιαίτερα στον ρόλο που παίζει η χωρική διάσταση αλλά και το ανθρώπινο δυναμικό των συνεταιρισμών στην ίδρυση και την εξέλιξή τους, στη μετάβασή τους από την αρχική ιδέα στην πλήρη και βιώσιμη οικονομική λειτουργία, αλλά και στην εξωστρέφειά τους.

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

Εξόρυξη χρυσού στη Χαλκιδική και τοπικές αντιδράσεις: Ανάλυση των αποτελεσμάτων δημοτικών και βουλευτικών εκλογών

Γιώργος Βελεγράκης

Στη ΒΑ Χαλκιδική, με επίκεντρο το δήμο Αριστοτέλη, λαμβάνει χώρα τα τελευταία χρόνια μια σημαντική χωροκοινωνική σύγκρουση. Το μεγαλύτερο των κατοίκων του δήμου με άξονα την προστασία του τοπικού περιβάλλοντος, της ποιότητας ζωής και της γης τους (δημόσιας και ιδιωτικής) κινητοποιείται ενάντια στα έργα συγκροτώντας ένα τοπικό κοινωνικό κίνημα ενώ ένα άλλο μέρος να υποστηρίζει τα έργα με κύριο επιχείρημα και αίτημα την υπεράσπιση των υπαρχόντων και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας (βλ. μεταλλωρύχοι). Στο συγκεκριμένο άρθρο ανιχνεύεται η αποτύπωση αυτής της σύγκρουσης στα αποτελέσματα τοπικών και εθνικών εκλογών την περίοδο 2009-2015 με άξονα την τοποθέτηση των κομμάτων και των δημοτικών παρατάξεων  «Υπέρ ή κατά των συγκεκριμένων έργων» και την αντίστοιχη ψήφιση τους από τους πολίτες του δήμου Αριστοτέλη.

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

Eξάρχεια: Χώρος ‘Αναρχίας’ και ανασφάλειας;

Πολυδώρα Ναούμη

Η παρούσα εργασία αναφέρεται στην έννοια της ασφάλειας στην περιοχή των Εξαρχείων, μια από τις κεντρικότερες περιο- χές της Αθήνας, η οποία, συχνά, στοχοποιείται από ορισμένα Μ. Μ. Ε., ως «επικίνδυνη» και «ανασφαλής». Το ερώτημα που τίθεται είναι, πώς η έννοια αυτή προσλαμβάνεται από τους θαμώνες / εργαζόμενους / κατοίκους της περιοχής, οι οποίοι γε- νικότερα αναπτύσσουν μια κριτική οπτική και τάση αμφισβήτησης απέναντι σε κυρίαρχες αντιλήψεις και συμπεριφορές. Φέρνοντας στο φως τις φωνές τους, καταδεικνύεται η συνέχεια αυτής της «παράδοσης» και δίνεται μια ιδιαίτερη διά- σταση των τάσεων που επικρατούν σχετικά με τις έννοιες της, ασφάλειας, της αναρχικής ιδεολογίας και της βίας. Φαίνεται δηλαδή να παίζει ρόλο, όχι μόνον η αρχιτεκτονική δόμηση της περιοχής, αλλά και οι προσωπικές αντιλήψεις του καθενός, στην αναπαράσταση των κοινωνικών σχέσεων, στο χώρο. Ο χώρος και οι κοινωνικές σχέσεις είναι έννοιες αλληλένδετες και προσδιορίζουν μια διακριτή κοινωνική ταυτότητα των μελών μιας κοινότητας.

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

Μορφολογικές μεταβολές κατα μήκος της δελταϊκής ακτογραμμής του Πηνειού ποταμού (Θεσσαλία

K. Λαζογιάννης, Σ. Πούλος, Δ.Η. Γιαννούλη, Δ.Ε. Σιφνιώτη, Κ. Τσανάκας, Α. Τσούτσια, Σ. Δίλαλος, Γ. Γκιώνης, Ε. Βασιλάκης, Σ. Πετράκης, Δ. Ταράση, Γ. Τερεζάκης

Σκοπός της εργασίας είναι να παρουσιάσει τα μορφολογικά και κοκκομετρικα χαρακτηριστικά κατά μήκος της παραλιακής ζώνης του δέλτα του Πηνειού ποταμού όπου αναπτύσσονται οικονομικές δραστηριότητες εξαρτώμενες από την σταθερότητα του παραλιακού μετώπου (π.χ. παράκτια γεωργία και τουρισμός). Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η δελταϊκή ακτή, που διαχωρίστηκε σε Βόρειο και Νότιο τμήμα, χαρακτηρίζεται από ποικιλία τοπογραφικών κλίσεων (1,5-10%) και συνίσταται κυρίως από αμμώδες υλικό με μικρή παρουσία κροκάλων. Το Νότιο τμήμα, που είναι εκτεθειμένο σε εντονότερο κυματισμό σε σχέση με το Βόρειο, χαρακτηρίζεται γενικά από μεγαλύτερο πλάτος και την παρουσία αμμοθινών. Αντίθετα στο Βόρειο τμήμα, που χαρακτηρίζεται από εντονότερη τουριστική ανάπτυξη, οι αμμοθίνες έχουν υποβαθμιστεί και η εποχιακή οπισθοχώρηση της ακτογραμμής σε ορισμένες περιοχές επιτρέπει το χειμερινό κύμα να πλήττει και να απειλεί την παραλιακή δόμηση. Συνεπώς, η δελταϊκή ακτογραμμή χρήζει περεταίρω διερεύνησης, διότι υπάρχουν ενδείξεις ότι οι ανθρώπινες παρεμβάσεις έχουν τροποποιήσει το φυσικό τρόπο με τον οποίο η ακτή μεταβάλλεται εποχιακά.

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

Εκτίμηση της τρωτότητας της νήσου Αστυπάλαιας (ΝΑ Αιγαίο) στα θαλάσσια κύματα βαρύτητας

Μαρία Παπούλια

Για την εκτίμηση της τρωτότητας της παράκτιας ζώνης της νήσου Αστυπάλαιας στα θαλάσσια κύματα βαρύτητας, η μεθοδολογία η οποία ακολουθήθηκε περιλαμβάνει τρία στάδια: αυτό της αναγνώρισης της ζώνης κατάκλυσης, τη συλλογή δεδομένων και τον υπολογισμό της τρωτότητας πληθυσμού, κτηρίων, χρήσεων γης και προστατευόμενων περιβαλλοντικά περιοχών καθώς και την αποτύπωση της τρωτότητας. Το τελευταίο θαλάσσιο κύμα βαρύτητας που έπληξε την Αστυπάλαια είναι αυτό του 1956, όπου το κύμα αναρρίχησης έφτασε τα 10m στις βόρειες ακτές του νησιού και τα 3m στις νότιες. Με βάση αυτές τις ενδείξεις εκτιμήθηκε η ζώνη κατάκλυσης. Προέκυψε ότι κυρίως οι οικισμοί που πλήττονται, είναι τα Λιβάδια, o Πέρα Γιαλός, το Έξω Βαθύ και η Μαλτεζάνα, ενώ οι υπόλοιπες περιοχές του νησιού είναι λιγότερο ευάλωτες. Τέλος, η πληθυσμιακή πυκνότητα εντός των ζωνών κατάκλυσης είναι 13.53 κάτοικοι/km2, σε σύνολο 1334

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

Εκτίμηση του πλημμυρικού κινδύνου σε υπολεκάνη του Βουραϊκού ποταμού με τη χρήση Συστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών

Δημήτρης Πεντέρης, Κλεομένης Καλογερόπουλος, Χρίστος Χαλκιάς

Οι φυσικοί κίνδυνοι είναι ιστορικά μια ουσιαστική απειλή για την πρόοδο και την ανάπτυξη των ανθρώπινων κοινωνιών. Η μελέτη αυτή ασχολείται με την αξιολόγηση της πλημμύρας στην χειμμαρική λεκάνη του Βουραϊκού ποταμού, ο οποίος που βρίσκεται στη Βόρεια Πελοπόννησο. Ο Βουραικός ποταμός έχει συνολικό μήκος 36 χλμ, και αποστραγγίζει μια λεκάνη έκτασης 239.6km2. Εκβάλλει στον Κορινθιακό κόλπο και διέρχεται από την παραλιακή πόλη του Διακοπτού. Το κύριο αντικείμενο της εργασίας αυτής, είναι η προσομοίωση της απορροής σε μια τυπική χειμμαρική υπολεκάνη, με τη δημιουργία ενός συστήματος που βασίζεται σε τεχνολογία Συστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών. Για το σκοπό αυτό, χρησιμοποιήθηκε ένα χωρικά κατανεμημένο μοντέλο βροχής-απορροής και αφορά την υδρολογική ανάλυση της λεκάνης απορροής, στο εμπορικό λογισμικό ArcGIS (έκδοση 10.1). Ειδικότερα, εξετάστηκε ο ρόλος του Ψηφιακού Μοντέλου Εδάφους (DEM), στην υδρολογική απόκριση της υπό εξέτασης λεκάνης απορροής. Για τον σκοπό αυτό, κατασκευάστηκαν δύο Ψηφιακά Μοντέλα Εδάφους (5μ και 25μ μέγεθος ψηφίδας). Τα αποτελέσματα έδειξαν μια σημαντική διαφορά στην υδρολογική απόκριση (με- ταξύ των δύο DEM) της λεκάνης, εξετάζοντας τα παραγόμενα υδρογραφήματα.

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

Η επίδραση της τεκτονικής στα ποτάμια συστήματα της βόρειας Εύβοιας, Στερεά Ελλάδα

Κ. Βαλκάνου, Ε. Καρύμπαλης, Δ. Παπαναστασίου, M. Soldati, Χ. Χαλκιάς, Κ. Γάκη – Παπαναστασίου

Στην εργασία αυτή διερευνάται ο ρόλος των πρόσφατων τεκτονικών διεργασιών στην ανάπτυξη των υδρογραφικών δικτύων και των αντίστοιχων λεκανών απορροής της βόρειας Εύβοιας στη Στερεά Ελλάδα καθώς και η εκτίμηση της σχετικής τεκτονικής δραστηριότητας στην περιοχή μελέτης. Για το σκοπό αυτό υπολογίστηκαν διάφοροι μορφομετρικοί δείκτες για το σύνολο των 189 λεκανών απορροής της περιοχής. Οι λεκάνες απορροής ταξινομήθηκαν με βάση τις υπολογισθείσες τιμές των παραμέτρων σε δύο ομάδες και κατασκευάστηκαν χάρτες χωρικής κατανομής των τιμών τους.  Ο συνδυασμός των πέντε μορφομετρικών παραμέτρων οδήγησε σε ένα νέο δείκτη, με βάση τον οποίο οι λεκάνες απορροής διακρίθηκαν σε χαμηλής μέτριας και υψηλής τεκτονικής δράσης. Η ποσοτική ανάλυση έδειξε πως η διαμόρφωση των υδρογραφικών δικτύων της πε- ριοχής μελέτης και η γεωμετρία των λεκανών απορροής έχει επηρεαστεί από την τεκτονική ανύψωση λόγω της δραστηριότητας των δύο υποθαλάσσιων ρηξιγενών ζωνών, διεύθυνσης ΒΔ-ΝΑ, που βρίσκονται στο βόρειο Ευβοϊκό κόλπο και στο Αι- γαίο πέλαγος. Οι τιμές του νέου δείκτη παρουσιάζουν σημαντική διαφοροποίηση μεταξύ των λεκανών και η χωρική τους κατανομή αντικατοπτρίζει διαφορές στην τεκτονική δράση που συνδέεται με τη θέση των λεκανών σε σχέση με τις ρηξιγενείς ζώνες.

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

Τεύχος 26 – Φθινόπωρο 2015

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
ΑΦΙΕΡΩΜΑ: ΠΟΤΑΜΙΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΤΙΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ

Ευθύμιος Καρύμπαλης

Η αναγκαιότητα της καλής γνώσης και παρακολούθησης των φυσικών διεργασιών: Εισαγωγή στο αφιέρωμα

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

Κ. Βαλκάνου, Ε. Καρύμπαλης, Δ. Παπαναστασίου, M. Soldati, Χ. Χαλκιάς, Κ. Γάκη – Παπαναστασίου

Η επίδραση της τεκτονικής στα ποτάμια συστήματα της βόρειας Εύβοιας, Στερεά Ελλάδα

Περίληψη, Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

Δημήτρης Πεντέρης, Κλεομένης Καλογερόπουλος, Χρίστος Χαλκιάς

Εκτίμηση του πλημμυρικού κινδύνου σε υπολεκάνη του Βουραϊκού ποταμού με τη χρήση Συστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών

Περίληψη, Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

Μαρία Παπούλια

Εκτίμηση της τρωτότητας της νήσου Αστυπάλαιας (ΝΑ Αιγαίο) στα θαλάσσια κύματα βαρύτητας

Περίληψη, Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

K. Λαζογιάννης, Σ. Πούλος, Δ.Η. Γιαννούλη, Δ.Ε. Σιφνιώτη, Κ. Τσανάκας, Α. Τσούτσια, Σ. Δίλαλος, Γ. Γκιώνης, Ε. Βασιλάκης, Σ. Πετράκης, Δ. Ταράση, Γ. Τερεζάκης

Μορφολογικές μεταβολές κατα μήκος της δελταϊκής ακτογραμμής του Πηνειού ποταμού (Θεσσαλία)

Περίληψη, Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF


ΑΛΛΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πολυδώρα Ναούμη

Eξάρχεια: Χώρος ‘Αναρχίας’ και ανασφάλειας;

Περίληψη, Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

Γιώργος Βελεγράκης

Εξόρυξη χρυσού στη Χαλκιδική και τοπικές αντιδράσεις: Ανάλυση των αποτελεσμάτων δημοτικών και βουλευτικών εκλογών

Περίληψη, Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

Θανάσης Λακριντής, Παναγιώτης Πάντος

Ο ρόλος του ανθρώπινου παράγοντα στην Ελλάδα της κρίσης: Η εμπειρία των κοινωνικών συνεταιρισμών

Περίληψη, Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF


ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ – ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ

Μαρία Χαϊδοπούλου-Βρυχέα, Δήμητρα Σιατίτσα, Πέννυ Κουτρολίκου

Μετασχηματιστικές πολιτικές για την πόλη: ένα καλοκαιρινό συνέδριο στην Αθήνα / Το ετήσιο συνέδριο του δικτύου INURA στην Αθήνα, 30 Αυγ.-6 Σεπτ. 2015

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

Γιώργος Βελεγράκης, Κώστας Βουρεκάς, Αλεξάνδρα Ζαβού, Όλγα Μπαλαούρα, Εύα Παπατζανή

7ο Διεθνές συνέδριο Κριτικής Γεωγραφίας (ICCG2015) “Precarious Radicalism on Shifting Grounds – Towards a politics of possibility”, Ραμάλα, Παλαιστίνη, 26-30 Ιουλίου 2015

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

Ευθύμιος Καρύμπαλης

Περιφερειακό Συνέδριο της Διεθνούς Ενωσης Γεωμορφολόγων, Μπαρναούλ, Ρωσία, 2-4 Ιουλίου 2015

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF


ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ

Δημήτρης Εμμανουήλ, Ρωξάνη Καυταντζόγλου, Νίκος Σουλιώτης

Ερευνητικό πρόγραμμα του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών για την κατανάλωση στην Αθήνα με τίτλο: Κοινωνικοοικονομική τάξη, κοινωνική θέση
και κατανάλωση: Διαστρωμάτωση, κινητικότητα και αστική κατανάλωση στην Αθήνα

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF

Ελένη Δρακάκη

Ο μετασχηματισμός της Ελληνικής οικονομίας και η άνιση περιφερειακή ανάπτυξη, 1993-2010

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF


ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ

Ευαγγελία Βυζιργιαννάκη, Δέσποινα Μαυριγιαννάκη

“ΜΟΥΣΑΦΕΡΑΤ” Η Μετανάστευση στη Σύγχρονη Ελλάδα – Η περίπτωση της Παλιάς Κοκκινιάς

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF


ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΕΣ

Γρηγόρης Καυκαλάς

Ο χωρικός σχεδιασμός και η γοητεία της διεπιστημονικής εργασίας. Παρουσίαση του βιβλίου Χώρου ζητήματα: Θεωρίες και μεθοδολογίες για το σχεδιασμό και την ανάπτυξη, ΤΜΧΑ/ΑΠΘ, Εκδόσεις Ζήτη: Θεσσαλονίκη

Διαβάστε το άρθρο σε μορφή PDF